XXI międzynarodowy konkurs wiedzy

26 maja 2026 roku w Galerii Kraju Środkowoczeskiego w Kutnej Horze odbyło się uroczyste ogłoszenie wyników 21. edycji międzynarodowego konkursu wiedzy Lidice dla XXI wieku. W wydarzeniu wzięło udział ponad 200 gości, głównie uczniów i studentów z Republiki Czeskiej oraz z zagranicy, którzy znaleźli się w gronie najlepszych uczestników tegorocznej edycji konkursu.

Konkurs jest corocznie organizowany przez Miejsce Pamięci Lidice, Instytut Badań nad Reżimami Totalitarnymi oraz Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Karola. Jego celem jest zachowanie pamięci o ofiarach tragedii lidickiej oraz rozwijanie świadomości historycznej młodego pokolenia w zakresie kluczowych wydarzeń XX wieku, reżimów totalitarnych oraz ich odzwierciedlenia we współczesności.

Tegoroczna edycja odbyła się symbolicznie w Kutnej Horze – mieście o bogatej tradycji historycznej. Przestrzeń GASK i jego Centrum Kongresowego, łącząca dziedzictwo historyczne ze sztuką współczesną i dialogiem publicznym, podkreśla główną ideę konkursu: pamięć nie jest statyczna, lecz żywa i zmienna. Kluczową rolę w jej podtrzymywaniu odgrywa młode pokolenie.

W uroczystości wzięło udział wielu wybitnych gości ze świata kultury, edukacji i życia publicznego. Wśród nich znaleźli się Jiří Pitín, ocalałe dziecko z Lidic, oraz Sylvie Klánová, córka akademickiej rzeźbiarki Marii Uchytilovej, autorki Pomnika Dzieci – Ofiar Wojny.

Nagrody laureatom wręczyli dyrektor Miejsca Pamięci Lidice, PhDr. Eduard Stehlík, Ph.D., MBA, pierwszy zastępca dyrektora Instytutu Badań nad Reżimami Totalitarnymi JUDr. Kamil Nedvědický, Ph.D., wiceminister edukacji Mgr. Zdeněk Kettner oraz dyrektor konkursu Mgr. Kamila Varaďová.

„Kiedy przed laty byłem jedną z osób, które stały u podstaw powstania konkursu ‘Lidice dla XXI wieku’, chcieliśmy sprawić, aby tragiczne wydarzenia historyczne, przez które przeszło nasze państwo i cały świat w czasie II wojny światowej, nie pozostały dla młodego pokolenia jedynie pustymi pojęciami z podręczników. Nie mieliśmy pojęcia, jak duże zainteresowanie wzbudzi ten konkurs. Wówczas zakładaliśmy, że będzie w nim uczestniczyć maksymalnie pięćset dzieci rocznie i uda się zorganizować trzy, cztery edycje. Myliliśmy się – i bardzo się z tego cieszę. Przez dwadzieścia jeden lat istnienia konkursu wzięło w nim udział ponad 40 tysięcy młodych ludzi nie tylko z Czech, ale także z zagranicy. To niezwykła liczba. Jeszcze większą radość sprawia mi jednak to, że także tegoroczna edycja, podobnie jak poprzednie, wyraźnie pokazuje, iż dzisiejsza młodzież ma głębokie zainteresowanie historią. Nie tylko posiada szeroką wiedzę, ale potrafi także krytycznie myśleć o przeszłości i dostrzegać jej związki ze współczesnym światem. To bez wątpienia budująca wiadomość dla naszej wspólnej przyszłości” – powiedział PhDr. Eduard Stehlík, Ph.D., MBA, dyrektor Miejsca Pamięci Lidice.

„Uważam konkurs Lidice dla XXI wieku za niezwykle ważny projekt edukacyjny, który dociera do młodego pokolenia w sposób wykraczający poza standardową naukę historii. Nie chodzi jedynie o znajomość faktów i wydarzeń historycznych, ale przede wszystkim o zrozumienie ludzkich losów, wartości demokracji oraz odpowiedzialności jednostki za stan społeczeństwa. Instytut Badań nad Reżimami Totalitarnymi od dawna wspiera inicjatywy, które prowadzą młodych ludzi do krytycznego myślenia i aktywnego zainteresowania historią najnowszą. Tragedia Lidic nie jest tylko symbolem nazistowskiego okrucieństwa, lecz także przestrogą przed skutkami nienawiści, fanatyzmu i rezygnacji z wolności oraz godności ludzkiej.

Bardzo cenię wszystkich studentów, którzy wzięli udział w konkursie. Ich zainteresowanie historią pokazuje, że pamięć zbiorowa pozostaje żywa, a młode pokolenie rozumie znaczenie ochrony wartości demokratycznych we współczesnym świecie. Zdolność do zrozumienia przeszłości jest jednym z najważniejszych warunków odpowiedzialnej przyszłości” – powiedział Kamil Nedvědický, pierwszy zastępca dyrektora Instytutu Badań nad Reżimami Totalitarnymi.

Tegoroczna edycja konkursu odbyła się pod patronatem Ministerstwa Obrony Republiki Czeskiej, Ministerstwa Edukacji, Młodzieży i Sportu, Ministerstwa Kultury Republiki Czeskiej oraz hetmanki Kraju Środkowoczeskiego, Mgr. Petry Peckovej.

Program uroczystości obejmował nie tylko wręczenie nagród najlepszym uczestnikom i szkołom, ale także występy artystyczne oraz odczyty nagrodzonych prac literackich w wykonaniu znanych czeskich aktorów: Marie Málkovej, Viléma Udatnego i Daniela Krejčíka. Częścią wydarzenia był również program towarzyszący w historycznej scenerii Kutnej Hory.

Organizatorzy składają również podziękowania wszystkim partnerom i sponsorom, bez których wsparcia realizacja konkursu nie byłaby możliwa. Szczególne podziękowania kierowane są do instytucji organizujących, współpracujących ministerstw, Kraju Środkowoczeskiego oraz innych partnerów, którzy od lat wspierają edukację i rozwój młodego pokolenia.

W ciągu ponad dwóch dekad istnienia konkurs Lidice dla XXI wieku ugruntował swoją pozycję jako ważny projekt edukacyjny poświęcony historii najnowszej. Każdego roku angażuje tysiące uczniów i studentów oraz tworzy przestrzeń do dialogu o historii, wartościach demokracji i odpowiedzialności jednostki.

Uroczyste ogłoszenie wyników nie jest więc jedynie nagrodzeniem najlepszych uczestników, ale przede wszystkim przypomnieniem, że znajomość historii oraz umiejętność krytycznego myślenia pozostają kluczowymi kompetencjami w XXI wieku.

Zdjęcia z wydarzenia oraz zbiór wybranych prac literackich są dostępne na stronie internetowej w sekcji „Poprzednie edycje”.

Relacja z wydarzenia została wyemitowana 27 maja 2026 roku w programie Zprávičky na kanale ČT Déčko:
https://decko.ceskatelevize.cz/zpravicky